Header Website 20160311

Gevaarlijk lawaai

Alles went, ook geluidsoverlast. Zelfs de vogels in de stad zingen luider dan twintig jaar geleden. Maar we onderschatten hoe gevaarlijk lawaai is.

Ik hoop dat het niet voor u geldt, maar Belgen zijn slechte slapers. Een vierde van de ondervraagde Vlamingen in het vijfjaarlijkse Leefomgevingsonderzoek van het departement Omgeving van de Vlaamse overheid geeft aan wakker te liggen, voornamelijk door het verkeer (DS 29 januari). Maar de zelfredzame Vlaming trekt zijn plan. En laat de rolluiken neer, steekt dubbel isolerend glas, laat oordoppen op maat maken of zet een app met white noise op, die ‘aangename’ ruis die de storende moet verdringen.
Want alles went. Mensen die aan een spoorlijn wonen, relativeren het vaak: ‘Na een tijd hoor je dat niet meer.’ Niet bewust, nee. Omdat je lichaam geleerd heeft het geraas van de voorbijrijdende trein niet meer actief als een alarmsignaal te ervaren. Maar dat betekent niet dat het lichaam de geluidsimpuls niet meer registreert. Metingen geven aan dat er wel degelijk veranderingen zijn in spierspanning, hartritme, bloeddruk en slaapkwaliteit. Langdurige slapeloosheid leidt tot stress en depressie en kan hart- en vaatziekten veroorzaken. Ook slechtere geheugencapaciteit, meer agressie en verminderd hulpgedrag houden met slechte nachtrust en geluidsoverlast verband, omdat ze met een onbewuste angstreflex gepaard gaan. Echt wennen doet het dus niet, maar we vinden het normaal om moe en prikkelbaar wakker te worden door te weinig diepe slaap. Tot hun opgetogen verbazing ontwaken mensen alleen verkwikt en uitgerust in een rustig vakantieoord.

Fysieke schade
Geluidsoverlast en gebrek aan stilte zijn onderschatte problemen die samengaan met alle andere milieuproblematieken van het antropoceen. Te vaak wordt er nogal fatalistisch over gedaan. Technologische vooruitgang gaat nu eenmaal gepaard met herrie. Hoe hinderlijk je een geluid ervaart, hangt ook af van je perceptie. Dus probeer er maar niet op te letten, trek je terug in je eigen stilte, sluit je ervoor af. We zoeken remedies, terwijl de bronnen van alle kabaal amper worden aangepakt.
Onze tolerantiegrens verschuift, precies door die gewenning. Kinderen schreeuwen zowat spontaan op een gebetonneerde speelplaats met veel akoestische weerkaatsing. De vogels in de stad zingen luider dan twintig jaar geleden. Geluidsoverlast kan fysieke schade veroorzaken aan het menselijke oor dat voortdurend wordt blootgesteld aan geluidsniveaus van 80 tot 130 decibel. Maar ook als je geregeld meer dan 55 decibel aan verkeersgeluid te verduren krijgt, kan dat al schadelijk zijn.
Verkeerslawaai op bijvoorbeeld de Antwerpse Ring genereert ongeveer 74 decibel, terwijl het WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) voor wegverkeer uitgaat van 65 decibel. Stadsverkeer komt algauw boven de 90 decibel uit. De computermodellen gaan immers meestal uit van ideale weersomstandigheden en de naïeve verwachting dat weggebruikers zich massaal aan de maximumsnelheden houden. Geluiden van optrekkende brommers worden bijvoorbeeld niet meegerekend.

Collateral damage
Gehoorschade wordt ook bij jonge kinderen vaak onderschat. Hyperacusis (overgevoeligheid voor geluid) en tinnitus komen steeds meer voor. Aan mensen met die voortdurende, gekmakende piep in de oren wordt geluidsverrijking of training als remedie gegeven, omdat echte genezing vaak medisch onmogelijk is. Leer er maar mee leven, om de piep heen en door de stress die het veroorzaakt aan te pakken. De Nederlandse schrijver Gregor Verwijmeren schreef met De vorm van geluid onlangs een schitterende roman over hoe onmenselijk en existentieel die opgave haast is.
Stilte is geen oplossing, ook geen vereiste. Maar de tendens om alleen individuele remedies te zoeken, is nefast. Wat we aan dagelijks verkeerslawaai zelf kunnen uitfilteren door gewenning of door ons bewustzijn te veranderen, onze perceptie en attitude aan te passen, is zwaar overschat. En in wezen kenmerkend voor deze neoliberale tijd; lawaai als collateral damage voor onze luidruchtige vooruitgang, maak maar dat je er tegen kan.
Nergens in Vlaanderen, zelfs niet in de schaarse gekoesterde stiltegebieden, valt er volledig aan te ontsnappen. Als het mogelijk is strengere normen op te leggen aan windturbines (45 decibel), moet dat toch ook kunnen voor het wegverkeer? Geluidsoverwegingen zouden een nog veel grotere rol moeten spelen in stadsplanning, in de hele openbare ruimte. Het verkeer is overal, de ruis die letterlijk op de zenuwen werkt, is permanent. Ook de geluidsmuren langs de snelwegen kunnen zoveel efficiënter, met relatief eenvoudige ingrepen (beplanting!). Tot welke prijs laten we ons permanent overbrullen door motoren? Hoog tijd om de geluidsnormen aan te scherpen, zodat we op beide oren, of toch een beetje rustiger, kunnen slapen.

Virginie Platteau

steunknop site2

NIEUWSBRIEF

Regelmatig informeert Waerbeke over de werking van de beweging. Schrijf u in op de nieuwsbrief en blijf op de hoogte!
Please wait

CVBA banner2

Conferentie18 terugblik

... en activiteiten via UITdatabank